*कोंकण एक्सप्रेस*
*बॅ. नाथ पै: संसदेचा बुलंद आवाज आणि लोकशाहीचे रक्षक*
*कोकण सुपुत्र: “कोकणचा द्रष्टा लोकनेता: बॅ. नाथ पै यांना विनम्र अभिवादन”*
▪️*संपादकीय*
*कणकवली ः संजना हळदिवे*
लोकशाहीचा बुलंद आवाज – बॅ. नाथ पै
“एक पाय तुरुंगात आणि दुसरा संसदेत” – हे केवळ एक वर्णन नसून, बॅ. नाथ पै यांच्या संपूर्ण आयुष्याचे सार आहे. १८ जानेवारी २०२६ रोजी त्यांच्या स्मृतीला ५५ वर्षे पूर्ण होत असताना, सिंधुदुर्गातील वागदे-कणकवली येथील गोपुरी आश्रमात होणारा हा स्मृतिदिन सोहळा केवळ सोहळा नसून तो त्यांच्या विचारांच्या जागरणाचा दिवस आहे.
लोकशाहीचा ‘बॅरिस्टर’
बॅ. नाथ पै म्हणजे अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व. उत्कृष्ट संसदपटू, प्रखर राष्ट्रभक्त, झुंजार कामगार नेते आणि तितकेच हळवे साहित्यिक मन. स्वातंत्र्याच्या चळवळीत स्वतःला झोकून देताना त्यांनी ब्रिटिशांच्या तुरुंगाची पायरी चढली आणि स्वातंत्र्यानंतर संसदेच्या पायऱ्या चढतानाही सामान्य माणसाचे प्रश्न कधीच विसरले नाहीत.
संसदेतील झंझावात
लोकसभेत जेव्हा बॅ. नाथ पै उभे राहायचे, तेव्हा सत्ताधारी पक्षही त्यांना आदराने ऐकायचा. त्यांचे इंग्रजीवर जितके प्रभुत्व होते, तितकेच मराठी, हिंदी आणि कोकणीवरही होते. संविधानाचे रक्षण आणि संसदेचे सार्वभौमत्व यासाठी त्यांनी दिलेला लढा आजही आदर्श मानला जातो. “संसदेला संविधानात दुरुस्ती करण्याचा अधिकार आहे,” हा त्यांचा ऐतिहासिक घटनादुरुस्तीचा प्रस्ताव आजही कायदेतज्ज्ञांच्या अभ्यासाचा विषय आहे.
सिंधुदुर्गची भूमी आणि राष्ट्र सेवा दल
कोकणच्या या सुपुत्राने दिल्ली गाजवली, पण त्यांचे पाय नेहमी मातीशी जोडलेले राहिले. कोकण रेल्वेचे स्वप्न पाहणारे ते पहिले द्रष्टे लोकनेते होते. राष्ट्र सेवा दलाच्या मुशीत घडलेल्या या विराटाने आयुष्यभर लोकशाही मूल्यांची जोपासना केली. आज ‘सेवादल सिंध’ आणि राष्ट्र सेवा दल, सिंधुदुर्ग यांच्या वतीने होणारा हा कार्यक्रम त्यांच्या संस्कारांची शिदोरी नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
आजच्या काळातील प्रासंगिकता आज जेव्हा राजकारणात संवादाची जागा संघर्षाने घेतली आहे, अशा वेळी नाथ पै यांच्यासारख्या सुसंस्कृत आणि वैचारिक उंची असलेल्या नेत्याची उणीव प्रकर्षाने भासते. त्यांनी कधीही तत्त्वांशी तडजोड केली नाही. त्यांचा ‘एक पाय तुरुंगात’ होता तो जनतेच्या हक्कासाठी आणि ‘दुसरा संसदेत’ होता तो जनतेचा आवाज मांडण्यासाठी.
गोपुरी आश्रमात होणारा हा स्मृतिदिन म्हणजे त्यांच्या त्यागाची आणि कर्तृत्वाची उजळणी आहे. बॅ. नाथ पै यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन!
